Finanse publiczne
Finanse publiczne
Finanse publiczne, gromadzenie i rozdzielanie zasobów pieniężnych przez instytucje publiczno-prawne (państwo, związki państw, organizacje międzynarodowe, samorządowe, instytucje ubezpieczeniowe i inne). Finanse publiczne są materialną podstawą działania tych instytucji i warunkiem spełnienia przez nie funkcji społecznych i gospodarczych do których zostały powołane.
Głównymi źródłami dochodów publicznych są: podatki, opłaty publiczne, darowizny, kontrybucje, grzywny, kary, pożyczki, oprocentowanie, emisja znaków pieniężnych i papierów wartościowych, wpływy ze sprzedaży lub dzierżawy mienia publicznego, lokaty, depozyty, składki i inne.
Wydatki publiczne obejmują głównie finansowanie administracji państwowej, wymiary sprawiedliwości, ochrony porządku publicznego, obronności, służby zdrowia, oświaty, nauki i sfery socjalnej (wypłaty rent, emerytur, stypendiów, zasiłków itp.). Mogą one obejmować także finansowanie rozwoju gospodarki narodowej, poszczególnych procesów lub podmiotów gospodarczych.
Istnieniu finansów publicznych towarzyszy system organów finansowania, spełniających na poszczególnych szczeblach administracji państwowej funkcje decyzyjne (ustalanie wysokości dochodów i rozdział wydatków), funkcje poboru (aparat skarbowy) funkcje kontrolne.
CECHY FINANSÓW PUBLICZNYCH
1. przynajmniej jeden z podmiotów w stosunkach finansowych z zakresu finansów publicznych jest zaliczany do podmiotów prawa finansowego
2. stosunki finansowe należące do finansów publicznych oparte są na zasadzie władztwa i podporządkowania
3. stosunki zaliczane do finansów publicznych związane są z realizacją interesu publicznego nie zaś indywidualnego
4. finanse publiczne charakteryzuje relatywnie wysoki stopień reglamentacji prawnej
5. finanse publiczne mogą mieć charakter scentralizowany(państwo) jak i zdecentralizowany ( organy administracji terenowe)
Regulacja finansów publicznych Konstytucji RP.
Art. 84 Konstytucji stanowi, że każdy obowiązany jest do ponoszenia ciężaru świadczeń publicznych.
Ustawowa regulacja polityki finansowej państwa w rozdziale 10:
- ustawa budżetowa
- o prowizorium budżetowym
- zasady i tryb opracowywania ustawy budżetowej
- tryby i zasady wykonywania ustawy budżetowej
Regulacja konstytucyjna dotyczy kwestii budżetowej wyłączności inicjatywy ustawodawczej. Należy ona wyłącznie do rządu:
- projekt ustawy budżetowej
- projekt ustawy o prowizorium budżetowym
- projekt ustawy o zaciąganiu długu publicznego
- projekt ustawy o udzielaniu gwarancji finansowej przez państwo
- projekt ustawy o zmianie ustawy budżetowej
Postanowienia Konstytucji dotyczącej procedury budżetowej.
NBP prowadzi emisje pieniądza, ustala i realizuje politykę pieniężną, odpowiada za wartości pieniądza, określa organy NBP:
-Prezes (zasady powoływania i wymogi)
- skład i wymagania Rady Polityki Pieniężnej
-wymóg uregulowania zasad organizacji NBP
Finanse publiczne, gromadzenie i rozdzielanie zasobów pieniężnych przez instytucje publiczno-prawne (państwo, związki państw, organizacje międzynarodowe, samorządowe, instytucje ubezpieczeniowe i inne). Finanse publiczne są materialną podstawą działania tych instytucji i warunkiem spełnienia przez nie funkcji społecznych i gospodarczych do których zostały powołane.
Głównymi źródłami dochodów publicznych są: podatki, opłaty publiczne, darowizny, kontrybucje, grzywny, kary, pożyczki, oprocentowanie, emisja znaków pieniężnych i papierów wartościowych, wpływy ze sprzedaży lub dzierżawy mienia publicznego, lokaty, depozyty, składki i inne.
Wydatki publiczne obejmują głównie finansowanie administracji państwowej, wymiary sprawiedliwości, ochrony porządku publicznego, obronności, służby zdrowia, oświaty, nauki i sfery socjalnej (wypłaty rent, emerytur, stypendiów, zasiłków itp.). Mogą one obejmować także finansowanie rozwoju gospodarki narodowej, poszczególnych procesów lub podmiotów gospodarczych.
Istnieniu finansów publicznych towarzyszy system organów finansowania, spełniających na poszczególnych szczeblach administracji państwowej funkcje decyzyjne (ustalanie wysokości dochodów i rozdział wydatków), funkcje poboru (aparat skarbowy) funkcje kontrolne.
CECHY FINANSÓW PUBLICZNYCH
1. przynajmniej jeden z podmiotów w stosunkach finansowych z zakresu finansów publicznych jest zaliczany do podmiotów prawa finansowego
2. stosunki finansowe należące do finansów publicznych oparte są na zasadzie władztwa i podporządkowania
3. stosunki zaliczane do finansów publicznych związane są z realizacją interesu publicznego nie zaś indywidualnego
4. finanse publiczne charakteryzuje relatywnie wysoki stopień reglamentacji prawnej
5. finanse publiczne mogą mieć charakter scentralizowany(państwo) jak i zdecentralizowany ( organy administracji terenowe)
Regulacja finansów publicznych Konstytucji RP.
Art. 84 Konstytucji stanowi, że każdy obowiązany jest do ponoszenia ciężaru świadczeń publicznych.
Ustawowa regulacja polityki finansowej państwa w rozdziale 10:
- ustawa budżetowa
- o prowizorium budżetowym
- zasady i tryb opracowywania ustawy budżetowej
- tryby i zasady wykonywania ustawy budżetowej
Regulacja konstytucyjna dotyczy kwestii budżetowej wyłączności inicjatywy ustawodawczej. Należy ona wyłącznie do rządu:
- projekt ustawy budżetowej
- projekt ustawy o prowizorium budżetowym
- projekt ustawy o zaciąganiu długu publicznego
- projekt ustawy o udzielaniu gwarancji finansowej przez państwo
- projekt ustawy o zmianie ustawy budżetowej
Postanowienia Konstytucji dotyczącej procedury budżetowej.
NBP prowadzi emisje pieniądza, ustala i realizuje politykę pieniężną, odpowiada za wartości pieniądza, określa organy NBP:
-Prezes (zasady powoływania i wymogi)
- skład i wymagania Rady Polityki Pieniężnej
-wymóg uregulowania zasad organizacji NBP